Yarınlar

Şair Seyyit Nezir, Şili Duyarlığı’nı yazdı 1976’da, insanları her zamanki gibi ölen, sanki hiç kimse ölmüyormuş gibi ölen, toprak üstüne düşen taşlar, su üstüne düşen sular gibi ölen Şili için: “Şili, yaprağı yolunmuş yaralı gülüm”. Bütün dillerde yazıldı Şili’nin hüznü, faşist general Pinochet’ye küfredildi tüm dillerde. O yüzden bir çay kaşığı kadar toprak bulunmuyor şimdi Latin Amerika’ya bir hançer gibi saplanmış Pinochet için.

Şili toprağında Pinochet’yi gömecek yer bulamadılar. Ne Hongkong’ta sakladığı 9 ton altın bir işe yaradı ne de uyuşturucu kaçakçılığından aldığı komisyonlar. Sosyal demokrat hükümetin bile resmiyetten olsun başsağlığı dilemediği ve beyaz kıyafetle katılan bir bakanla temsil edildiği alelacele yapılan bir cenaze töreninin ardından yakıldı ve külleri bir kavanoza dolduruldu. Şimdi de o kavanozu saklamak için yer arıyorlar. Allende’nin anısı, Victor Jara’nın anısı, Santiago stadında toplanmış 5000 insanın anısı, ülkesinde yaşayamayarak kaçmak zorunda kalan onbinlerce insanın anısı Şili toprağında Pinochet için bir kavanoz kadar yer bırakmıyor.

Pinochet’nin lanetli küllerini dökemedikleri Şili toprağında, Şilili emekçilerin ve yoksulların sesi çıkıyordu 70’lerin başında. Allende önderliğindeki Halk Cephesi, seçimleri kazanarak iktidarı almıştı. Devrin ABD Dışişleri Bakanı Kissinger, “Bir ülkenin, insanlarının sorumsuzluğu yüzünden komünist olmasını sadece seyretmemiz gerektiğine inanmıyorum” demişti. Akbabalar toplanmıştı Şili’nin başına, Condor Operasyonu. Çevre ülkeler üzerinden Şili’ye baskı uygulayan ABD, Pinochet’ye ihale etti işi. Şili’nin bakır yatakları Şilililere bırakılmayacak kadar önemliydi. Üzerinde tek bir Şilili kalmasa da Şili ABD’nin elinde kalacaktı. Pinochet askeri darbe yaptı.

Halkın oylarıyla seçilmiş Cumhurbaşkanı Allende, radyodan son konuşmasını yaptıktan sonra ateşler içindeki Başkanlık Sarayı’nda direnerek öldü. “Az sonra sesimi artık duyamayacaksınız. Ama hep sizinle olacağım. Beni vatana sadık onurlu bir insan olarak hatırlayın. Halkım kendini savunmalı, ama feda etmemeli. Vatanın emekçileri, ben Şili’ye ve geleceğe inanıyorum. Başka adamlar, başka insanlar ihanetin bastırdığı bu acı karanlığı aydınlatacaklar. Er -geç özgür insanın geçeceği kapıları açacak ve daha adil bir toplum kuracaklar. Yaşasın Şili! Yaşasın halk! Yaşasın emekçiler! Bunlar benim son sözlerim ve fedakârlığım boşuna değil, satılmışlığa, korkaklığa ve ihanete bir ahlak dersi olacağına eminim”

11 Eylül 1973’te darbenin ilk günü Teknik Üniversite’de görevi başında tutuklanan Victor Jara, diğer 5000 kişiyle birlikte Santiago Stadı’na götürüldü. Gitar çalamasın diye ellerini kırdıkları Jara’yı makinalı tüfekle öldürdüler. Ölmeden önce Venceremos’u söylüyordu Jara, “Kazanacağız”. 17 yıl cumhurbaşkanlığı ve 25 yıl Genelkurmay Başkanlığı yapan Pinochet’ye su bardağı kadar yer bulunamayan Şili’de o stadın şimdiki adı, Estadio Victor Jara.

Pinochet sadece öldürdükleriyle değil öldürmedikleriyle de hatırda kalacak. %4.3 olan işsizlik oranını 10 yıl içinde %22’ye çıkaran oydu. %20 olan yoksulluk oranını %40’a çıkarması ise biraz daha uzun sürdü, operasyonu ancak 90’da tamamlayabildi. Greg Palast’ın “Friedman’ın güttüğü kaz sürüsü” dediği Chicago okullu iktisatçılarla birlikte asgari ücreti ortadan kaldırdı ve sendikaları diskalifiye etti. Varlık ve kar vergilerini yürürlükten kaldırdı. 212 kamu işletmesi ve 66 bankayı elden çıkardı. Özelleştirmeler sırasında kamu bankaları defter değerlerinden %40 daha ucuza satıldı ve Pinochet eliyle yürütülen yağma “Şili mucizesi” adıyla kutsandı. Ama IMF, DB çevrelerince mucize olduğu ilan edilen her yerde olduğu gibi Şili’de de neo-liberal proje tam bir yıkımla sonuçlandı. Şili halkının nabzını tutmak bakımından tam bir geri zekalı olduğunu gösterebilmek için seçime giden Pinochet, 1988’de yapılan referandumda çoğunluk tarafından reddedildi. 1990’da cumhurbaşkanlığını bırakmak zorunda kaldı. Mevcudiyetinin yegâne temeli olan Genelkurmay Başkanlığı ise 1998’e kadar Pinochet’den ayrılamadı. O yüzden külüne çay tabağı kadar yer bulunamıyor Pinochet’nin.
Şair Seyyit Nezir, Şili Duyarlığı’nı yazdı 1976’da, insanları her zamanki gibi ölen, sanki hiç kimse ölmüyormuş gibi ölen, toprak üstüne düşen taşlar, su üstüne düşen sular gibi ölen Şili için: “Şili, yaprağı yolunmuş yaralı gülüm”. Bütün dillerde yazıldı Şili’nin hüznü, faşist general Pinochet’ye küfredildi tüm dillerde. O yüzden bir çay kaşığı kadar toprak bulunmuyor şimdi Latin Amerika’ya bir hançer gibi saplanmış Pinochet için.{jcomments on}