Kantindeki Politik ekonomi, Türkiye öğrenci hareketinin yükselişte olduğu bir dönemden mekânsal bir kesite yoğunlaşırken, 1990’lardan 2000’lere demokratik üniversite mücadelesinin yazılmayan tarihine önemli bir katkı sunuyor.

Güney Çelik

Üniversitelerdeki kantinler öğrencilerin ders dışında buluşma, sohbet, tartışma mekânları olarak pek çok sosyalleşmenin ve siyasallaşmanın uğrağı olmuşlardır. Derslerden önce, sonra ve ders aralarında basit ihtiyaçlar için gidilen kantinler pek çok dönemde siyasallaşma mekânları olarak da öne çıkmışlardır.

Türkiye’de öğrenci muhalefetinin önemli merkezlerinden biri olan Ankara Üniversitesi Cebeci Kampüsü’nde, öğrenci hareketinin dönemsel olarak yükselişte olduğu 90’lı yıllarda, Eğitim Bilimleri Fakültesi Kantini, İletişim Fakültesi “Kulis”i, Hukuk Fakültesi “İç Kantin”i ve Siyasal Bilgiler Fakültesi “Altkantin”i de öğrencilerin önemli buluşma ve tartışma mekanlarından olmuştur.
Kantinler öğrenci hareketinin sıcağı sıcağına yaşandığı mekânlar olmakta; her bir masada ayrı tartışmalar yapılmakta, üniversite ve ülkenin gidişatına dair değerlendirmelerde bulunulmakta ve pek çok zaman eylem de bu kantinlerde başlamaktaydı.

Bu durum pek çok olumlu yan taşımakla birlikte birçok zaafı da beraberinde getirmekteydi.

Bunların en öne çıkanlarından biri muhalif öğrenci hareketlerinin kantinde sıkışıp kalmasına neden olmasıydı.

Siyasallaşmanın ürünleri
Barındırdığı pek çok olumsuz yana rağmen, özellikle SBF Altkantin’i öğrencilerin yaratıcılıklarının yoğun olduğu bir mekândı. Pek çok sol grubun, örgütlü örgütsüz muhalif öğrencilerin mekânıAltkantin, Türkiye öğrenci hareketinde hatırı sayılır bir yere sahiptir. Kantin pek çok siyasal tartışmanın ve bunun sonucu olan dergilerin, bültenlerin çıkarılmasını sağlamanın yanı sıra, uğrayıp geçenlere de, ülkede ve üniversitelerde yaşanan güncel gelişmelerden haberdar olma olanağı sağlamaktaydı.

Dönemin Altkantin müdavimlerinden ve şimdiki SBF hocalarından Altuğ Yalçıntaş’ın yayına hazırladığı Kantindeki Politik Ekonomi kitabı, o döneme dair pek çok belgeyi içeriyor: Altkantin’de, yemek kuyruklarında, sınıflarda dağıtılan bildiriler, dönemin öğrencileri, akademisyenleri ve entelektüelleri tarafından yazılan, öğrenci hareketi üzerine yazılar, SBF duvarlarını kaplayan afişler, broşürler, el ilanları, SBF’deki öğrenci topluluklarının etkinliklerine ilişkin afişler, araştırma metinleri, bu kitapla birlikte geleceğe taşınmış oluyor.

Öğrenci hareketinin yazılı tarihine katkı
Ayrıntılı bir yazılı tarihinin olmaması, Türkiye öğrenci hareketinin önemli handikaplarından birini oluşturuyor. Kantindeki Politik Ekonomi, bu anlamda belki de başlangıç adımlarından biri olarak da önem taşıyor.

Altuğ Yalçıntaş, kitaba yazdığı giriş makalesinde Kantindeki Politik Ekonomi’yi hazırlarken yöntembilimsel açıdan Immanuel Wallerstein ve Paul Starr tarafından derlenen The University Crisis Reader’ın kendilerine yardımcı olduğunu ifade ediyor.(1) “Bu çalışma belli bir döneme ilişkin toplumsal hareketlerin içeriğine ilk elden ışık tutabilecek bazı bildiri ve belgeleri bir araya getirmektedir. Çalışma bir döneme ilişkin tama yakın bir belgesel döküm sunmaktadır. Eksikleri olsa da (çoğunlukla Columbia Üniversitesi’ne odaklanmış olması gibi) The University Crises Reader’ın bir araya getirdiği materyal “60”lardan gençlik hareketine yön veren siyasal içerik konusunda büyük bir referans kaynaktır. Kantindeki Politik Ekonomi’yi hazırlarken biz de “90”larda meydana gelen öğrenci hareketine dair bazı basılı materyalleri bir araya getirdiğimiz bir tür referans kaynak olma amacını güttük.” (2)

Tarihimizden öğrenerek ilerlemek…
Kitapta 90’ların başından itibaren öğrenci hareketinin gelişimindeki önemli meselelere ilişkin ilk elden materyaller yer alıyor. Özellikle mecliste parasız eğitim talebiyle pankart açtıkları için 96 yıl hapis cezasına çarptırılan öğrencilerin radyo kaydının çözümlenmesi sonucu hazırlanan bölüm dikkat çekici bir kısmı oluşturuyor.

Kantindeki Politik Ekonomi, bir dönemin öğrenci hareketlerinden kesitler sunarken, üniversite tarihi boyunca devam eden ve önümüzdeki yıllarda da can alıcı bir şekilde devam edecek olan demokratik üniversite mücadelesine de önemli bir katkıda bulunuyor.

(1) Immanuel Wallerstein ve Paul Starr. (der.) 1971. The University Crisis Reader. 2 Cilt. [Cilt I: The Liberal University Under Attack. Cilt II: Confrontation and Counterattack]. (New York: Random House).

(2) Kantindeki Politik Ekonomi, Arşivleyen ve Derleyen: Altuğ Yalçıntaş, Phoenix Yayınevi, Ekim, 2011.