Bahar Alimoğlu

1960 İhtilali’nin bakanlık vererek bilgisinden ve emeğinden yararlandığı Cahit Talas, 24 Ocak 1971’de SBF öğrenci yurdunun polis tarafından basıldığı, yurdun harabeye döndüğü ve 307 öğrencinin gözaltına alındığı olayda, öğrencilerini savunmaya çalışırken, “polis tarafından dövülen tek dekan” olma gururunu da yaşamıştır.

Türkiye üniversitelerindeki Sosyal Politika Bölümlerinin (şimdiki adıyla Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümlerinin) kurucusu sayılan Prof. Dr. Cahit Talas, 14.10.2006 günü hayata gözlerini kapadı. Tanımayanlara anlatmak, tanıyanlarla anmak için ülkemizin, üniversitelerin ve Cahit Talas Hocamızın geçmişine kısaca da olsa bir göz atmak istedik.

Sosyal Politika Bölümü’nün (şimdiki adıyla Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü’nün) SBF içinde tohumları 1930’larda iki saatlik, hiçbir kürsüye bağlı olmayan ‘İçtimai İktisat’ dersinin verilmesiyle atıldı. 1960’lar tüm dünyada sosyal devletçi anlayışın yayılmaya başladığı, özgürlük, eşitlik, adalet ve demokrasi rüzgârlarının estiği ve Türkiye’nin de bu rüzgardan nasibini aldığı yıllardı. Bu yıllar, iktisadi ve siyasi bakımdan olduğu kadar, çalışma ilişkileri bakımından da bir dönüm noktasıdır Türkiye için. Sendika kurmak, toplu pazarlık yapmak ve grev hak olmuştu, ki bu sosyal ve ekonomik haklar sosyal politikanın ilk araçlarını oluşturur. İkinci araç ise sosyal eşitlik ve sosyal adaleti gerçekleştirmeye yönelik yasalar ve uygulamalarıdır. 61 Anayasası’nın sosyal ve ekonomik haklara oldukça geniş bir yer vermesi de sosyal politikanın gerçek anlamıyla uygulanmaya başladığının bir göstergesidir. O dönemde Çalışma Bakanlığı görevinde bulunan Cahit Talas, sosyal politikanın temellerini güvence altına alan 61 Anayasası’ndaki pek çok kararın alınmasında ve işçi hak ve özgürlüklerini genişleten sendikalar ile toplu iş sözleşmesi yasalarının yapılmasında başrol oynamıştır. Bakanlığı döneminde Türkiye, Avrupa Sosyal Şartı’nı imzalamış ve sendikalara uluslararası örgütlere katılma izni tanınmıştır.

1960’larda gerek yeni olgunlaşan işçi hareketleri ve örgütlenmeleri konusunda görev üstlenilmesi zorunluluğunun hissedilmesi, gerek üniversitelerin bu konularda ilerleme, işçileri seminerlerle, eğitimlerle, yayınlarla bilgilendirme gereksinimi Sosyal Politika Bölümünün kuruluşunu tetiklemiştir. Bu bağlamda, 1960’ta Cahit Talas’ın ‘Sosyal Siyaset Kürsüsü’nü kurması bölümün kuruluşuna giden yolda ikinci önemli adım oldu. Talas’ın deyimiyle ifade etmek gerekirse:‘İki saatlik dersten, önce kürsü, sonra bölüm doğdu.’

Cahit Talas 1952 yılından,  1983 yılına kadar Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde öğretim görevlisiydi. 1966-68 yıllarında Ankara Üniversitesi Öğretim Üyeleri Sendikası Başkanlığı görevini üstlendi, ayrıca iki dönem de SBF dekanlığı yaptı.

1960 İhtilali’nin bakanlık vererek bilgisinden ve emeğinden yararlandığı Cahit Talas, 24 Ocak 1971’de SBF öğrenci yurdunun polis tarafından basıldığı, yurdun harabeye döndüğü ve 307 öğrencinin gözaltına alındığı olayda, öğrencilerini savunmaya çalışırken, “polis tarafından dövülen tek dekan” olma gururunu da yaşamıştır. Aynı yıl Hacettepe, İTÜ ve ODTÜ öğrenci yurtlarına da baskınlar düzenlenmekteydi.  Ayrıca Cahit Talas, yine 12 Mart döneminde aralarında Bahri Savcı, Sadun Aren, Mümtaz Soysal, Halit Çelenk, Nevzat Helvacı gibi isimlerin de bulunduğu aydınlarla birlikte gözaltına alındı.

Siyasal Bilgiler Fakültesi 12 Eylül’ün üniversiteleri hedef alarak yürüttüğü yok etme/kimliksizleştirme programının en başında yer alan okullardandı. Dolayısıyla çok zarar gördü. Mülkiye’de en ağır darbe vurulan bölüm ise Sosyal Politika Bölümü oldu. Bölümün programı aksatıldı, bozuldu, doktoralar kaldırıldı, en önemli kadroları tasfiye edildi. Cahit Talas, 12 Eylül yönetiminin Mülkiye’nin üzerine bir karabasan gibi çöktüğü bu yıllarda, üniversite yaşamını sürdürmenin olanaksız olduğu sonucuna vardığı ve arkadaşlarına yönelen uygulamaları kınadığı için Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden ayrıldı. Memuriyetten bakanlığa pek çok devlet görevinde bulunmanın yanı sıra bazı siyasi partilerde ve İHD, ADD gibi pek çok dernekte de önemli çalışmalarda bulunmuştur. Sosyal politika, sosyal güvenlik, ekonomik sistemler, sosyal düşünceler, sendikacılık ve benzeri pek çok alanda yazılmış yirmiye yakın kitabı ve altmışa yakın makale ve incelemesi bulunmaktadır.{jcomments on}